Şavşat Duvar Gazetesi Ekonomi

IMF, Geleceğimiz ve Sinsi Planlar

Şavşat.com

IMF, Geleceğimiz ve Sinsi Planlar - Mustafa Sönmez - 31 Mart 2007

Başbakan’ın ‘IMF’ye borçlarımızı yarı yarıya azalttık” oltasına atlayarak, ‘Bakın IMF’ye bağımlılık azalıyor” diyen ”sazan”ların sayısına şaşarken, The Economist’in, ‘IMF’nin Türkiye’den başka uğraşı kalmadı, IMF, TMF oldu” oltasına takılanların sayısı da parmak ısırttı!..

Oysa ne, Türkiye’nin IMF’den yakasını kurtarmışlığı sözkonusu ne de IMF-Dünya Bankası ikilisinin dünyadan elini çekmesi, misyonlarını tamamlamış olmaları..Tam tersine,özellikle 1990 sonrası üstlendikleri ‘küreselleşen dünyada kamuyu küçültüp tüm kamusal alanları piyasalaştırma” misyonunun daha çok başındalar.

IMF, önceki dönemlerde olduğu gibi, sadece ülkelerin ödemeler dengesi sorunları ile uğraşmıyor, ona da çözüm olacağına inandığı, kamuyu küçültüp, kamusal alanı piyasalaştırma, metalaştırma, daha fazla ticarileştirme, bu hedef doğrultusunda da Dünya Bankası ile mutabakat içinde çalışma, IMF’nin esas odaklandığı uğraş.

Dolayısıyla, IMF’nin bugün Türkiye ile ilişkilerini tahlil ederken, sadece Türkiye kategorisindeki ülkelerin değil, AB gibi blokların yönelimlerine bakarken de bu optikten gözü ayırmamak gerekiyor. Hedef: Devleti küçültme, kamu sektörünü alabildiğince küçültme, vergilemeden kaçıp sosyal kamusal harcamaları kısma ve kamunun hem sınai hem hizmet üretimini özelleştirip, kamusal varlıkları tasfiye ettirip piyasalaştırma, metalaştırma ve bütün bu kamusal alanın kar ve sermaye birikimi kurallarınca ifasını sağlama..Evet, ana hedef bu..

Bu optikten gözümüzü ayırmadan dönelim bugünümüze..Türkiye-IMF ilişkilerinde bugün neler oluyor?

Türkiye-IMF

Mart başından bu yana Türkiye’de bulunan IMF heyeti ile ile altıncı gözden geçirme çalışmalarında bulunuluyor. Çeşitli müzakereler sürdürülüyor. Aslında herşey güllük gülistanlık değil. AKP iktidarı, IMF’ye en sadık hükümet icraatını sunmakla beraber hala IMF’yi memnun edebilmiş değil.

IMF’ye verilen faiz dışı fazlayı milli gelirin yüzde 6,5’una çıkarma hedefinin tutturulup tuturulamadığını Hükümet bir türlü açıklayamıyor. Özellikle enerji KİT’lerinin zararlarını şu ya da bu nedenle fiyatlara yansıtmayan AKP hükümeti, IMF’den bir hayli zılgıt yiyor. Geçen yıl IMF'ye taahhüt edilen faiz dışı harcama tavanları da aşılmış görünüyor. En son niyet mektubunda bu konuda verilen taahhüt gereği, limit üzerine çıkan harcamanın belli bir oranında bu yılın bütçesinden kesinti yapılması gerekiyor. Hükümet kabul etmiş görünse de IMF bunu yeterli görmüyor. Çünkü bu yılın kamu dengeleri de çok kötü. KİT açıkları için de tedbir (daha doğrusu zam) istiyor IMF.

Geçtiğimiz hafta Hazine bu açığın ‘yapısal önlemlerle” yani zam yapmadan kapatılması için çalışıldığını, IMF ise her türlü önlem üzerinde (yani zam dahil) çalışıldığını söyledi. IMF ile müzakerelerin uzlaşma sağlanamadığı için durduğunu artık herkes biliyor.

Ve gariptir ki, kimse çıkıp müzakerelerin durduğunu ilan edemiyor... Piyasalar ürkmesin!..

Beklentiler

IMF, seçim meçim yılı dinlemeyip Hükümetten öncelikle şunların yapılmasını istiyor:

• Hükümet elektriğe, doğalgaza bir an önce zam yapmalı.
• Seçim öncesi sosyal güvenlik reformu kanununu TBMM'den geçirmeli.
• Teşvik uygulamasının sınırlarını daraltmalı, yeni illere teşvik verilmemeli, vergi teşviklerinden vazgeçilmeli.
• Konut sektörünü ve konut kredilerini teşvikte ihtiyatlı olunmalı
• Bütçede, başta sağlık harcamaları olmak üzere gider artırıcı girişimlere son verilmeli.


Bunlar bu hükümetten istenenler... Ya seçim sonu kurulacak hükümete şimdiden verilen görevler neler?

IMF’nin , IV. madde kapsamında yürüttüğü müzakerelerin sonuç bildirisi, IMF'nin, stand-by anlaşmasının biteceği 2008 yılı sonuna kadar GSMH'nin yüzde 6.5'i oranındaki faiz dışı fazla hedefinde ısrarcı olacağını söylüyor. Yani, 2007’de iktidara gelecek hükümete verilmiş „ev ödevi’ şimdiden belli.

Ama bundan ibaret değil. Daha önemlisi, IMF, net kamu borcunun GSMH'ye oranının yüzde 30 civarına çekilmesinin orta vadeli hedef olarak benimsenmesinin önemi üzerinde duruyor. Bu, gelecek hükümetin oyun sahasını iyice daraltıyor, IMF’ye bağımlılaştırıyor. Bunun ne menem bir kamu daraltma operasyonu olduğunu ve „seçilmişleri’ nasıl yetkisizleştirdiğini verilerle anlatalım.

’Kamu Net Borç Stoku (KNBS)” toplam brüt kamu borç stokundan Merkez Bankası net varlıkları, kamu mevduatı ve Işsizlik Sigortası Fonu net varlıklarının düşülmesi yolu ile hesaplanıyor. Hazine verilerine baktığımızda Kamu Net Borç Stoku (KNBS)’nun 2006’nın 9. ayı itibariyle 267,4 milyar YTL olduğunu görüyoruz.



Borçların serüveni ve AKP

Kamunun net borçlanması 2001 krizi ile fırlamış. Malum hortumlanan bankaların kamuya, dolayısıyla topluma yüklediği yükü aşmak için IMF’den alınan krediler ve içeriden yapılan yüksek reel faizli borçlanmalar, 2000-2002 arasında kamu borçlarını yüzde 204 artırdı. Böylece kamunun net borç yükünün milli gelire oranı 2000’deki yüzde 56 düzeyinden 2002’de yüzde 78,4’e çıktı. 2002 sonunda iktidara gelen AKP döneminde borç yükü azalmadı, AKP, 216 milyar YTL olarak aldığı kamu net borç stokunu 2004’te 274 milyar YTL’ye çıkardıktan sonra izleyen yıllarda büyümesini durdursa da 2006’nın 9. ayında 267,4 milyar YTL olarak kayıtlara geçirdi. Bu dönemde üstüste büyüme yaşandığı için ve kamuda müthiş bir kemer sıkma politikası izlendiği için borcun milli gelire oranı 2002 sonunda yüzde 78,4 iken 2006’nın 9. ayında yüzde 56,5 olarak gerçekleşti. AKP, özelleştirmeler, dolaylı vergilerle geliri artırıp öte tarafta da kamusal alanı daraltıp harcamaları kısarak borcu ancak bu düzeyde tutabildi. Borç ödemede de önceliği dış borçlara, özellikle IMF’nin borçlarına verdi. AKP döneminde borç ödemede dış borçlara, özellikle IMF borcuna öncelik verildi ve kamu net borcu içinde dış borcun payı yüzde 41’den yüzde 13’e indirildi.

2006 sonlarına doğru kamu net borç stoku ancak yüzde 56,5’a indirilmiş ama bu bile yetmiyor IMF’ye.. Kamu net borcunuzun milli gelire oranını yüzde 30’a kadar indirin, diyor. Üstelik bunu yaparken vergileri artırmayın, harcamaları kısın, kamuyu devreden çıkarın, yatırımdan çekin, sağlık-sosyal güvenlik alanlarından çekin, eğitimden, güvenlikten çekin ki finansmana, borçlanmaya da ihtiyacınız olmasın demeye getiriyor. Hükümet de önüne şöyle bir hedef koymuş durumda:



Görüldüğü gibi, yeni hükümetin önüne konulan hedef, kamu borç yükünü 2009 sonunda yüzde 34’lere kadar çekmek. Ama bunu yaparken de vergileri artırmayıp vergi yükünü de milli gelirin yüzde 31’ine kadar düşürmek…

Sinsi plan...

IMF, kamu net borç stokunun milli gelirin yüzde 30’una kadar düşürülmesini lafta bırakmak istemiyor. İşi sağlama bağlamak için, bu amaçla kamu harcamalarına sınır getiren bir mali kuralın devreye sokulmasını istiyor..9 Mart’ta yapılan açıklamada şöyle deniyordu. ‘ Bu kapsamda (Türk)yetkililere, maliye politikasına ilişkin bir kuralın (harcama artışı veya toplam açığa bir sınır konulması gibi) dikkate alınması önerilmektedir”

Böylesi bir kural, ‘mali sorumluluk yasaları” denen hukuki düzenlemelerle devreye girecek ve yasa hükmü olduğu için sınırın aşılması yasanın çiğnenmesi anlamına gelecek. Böylece, faizden döviz kuruna birçok ekonomik parametreye hükmetme yetkisinden mahrum bırakılmış, Merkez Bankası’nı ‘bağımsızlık” adı altında yine IMF idaresine terketmiş milletinvekilleri, toplanacak vergiye de yapılacak bütçe harcamasına da kendileri karar veremeyecek, yasa gereği verilmiş sayısal sınırlar içinde kalmaya mecbur olacaklar. Bir anlamda, devletin küçülmesi, kamunun yatırımcı ve sosyal özelliklerinin iyice budanması ve kamusal alanın özelleştirilme, ticarileştirilme, piyasalaştırılmasının önündeki tüm engeller, yasal bir düzenleme ile garanti altına alınmış olacaktır.
Bunun nasıl bir zapturapt olduğunu düşünebiliyor musunuz? Diyelim sosyal demokrat bir hükümet, program olarak vergi reformu ağırlıklı bir yol seçti ve herkesten gücüne göre vergi alınacak bir yöntemle hem vergi gelirlerini artırdı hem de yükün sınıflar arasında dağılımını adilleştirmek istedi. Ve aynı hükümet harcamaları da azaltmak yerine kamuyu daha çok devreye sokup istihdamı artırıcı, bölgesel eşitsizliği giderici, bölüşümü iyileştirici bir icraata, altyapı yatırımlarına, sosyal harcamalara yönelmek istedi. İşte bunları bu çıkarılacak mali sorumluluk adlı IMF yasası nedeniyle yapamayacak..

Dolayısıyla, IMF’nin sessiz sedasız hükümetin önüne koyduğu bu yasal düzenlemenin öncelikle CHP’nin farkında olması ve bir oldu bitti ile bu anti-sosyal, anti-kamusal düzenlemeye fırsat tanımaması gerekir. Argüman olarak ortaya atılacak , ‘AB’de de böyle sayısal sınırlama yasaları var şeklindeki ifadeleri ise fazla ciddiye almamak gerekiyor. O sınırlamaların Fransa’da ve Almanya’da nelere yol açtığını da hatırlatmak gerekir.

Kategorisi Yeni Ekleme Formu

Yorum Ekleme Formu

Yazı: IMF, Geleceğimiz ve Sinsi Planlar

Görsel Ekleme Formu

: IMF, Geleceğimiz ve Sinsi Planlar

Duvar Gazetesi Ekonomi Üye Listesi